Eksponat października 2019

Wybierz z archiwum:

Dyplom honorowy MZ–14312/H

Wśród eksponatów zgromadzonych przez Muzeum Miejskie w Zabrzu odrębną grupę stanowią różnego rodzaju świadectwa i dyplomy. Jednym z takich obiektów jest dyplom honorowy wystawiony przez Stowarzyszenie Pracowników Przemysłu Górniczego Niemiec (Verband der Bergbau-Industriearbeiter Deutschlands) dla Franza Glagla, członka stowarzyszenia od 14 kwietnia 1904 r.

Wspomniane Stowarzyszenie zostało założone 18 sierpnia 1889 r. w Dortsfeld k. Dortmundu (obecnie jedna z dzielnic tego miasta) i było organizacją mającą reprezentować interesy pracowników. Nosiło ono wówczas nazwę: Stowarzyszenie na Rzecz Ochrony i Promocji Interesów Górniczych w Nadrenii i Westfalii (Verband zur Wahrung und Förderung der bergmännischen Interessen in Rheinland und Westfalen), zaś jego pierwszym przewodniczącym był Friedrich Bunte. W kolejnych latach Stowarzyszenie kilkukrotnie zmieniało nazwę: w 1890 r. na Stowarzyszenie Niemieckich Górników (Verband Deutscher Bergleute), w 1892 r. na Stowarzyszenie Niemieckich Górników i Hutników (Verband deutscher Berg- und Hüttenleute), w 1901 r. na Niemieckie Stowarzyszenie Robotników Kopalnianych (Deutscher Bergarbeiter-Verband), w 1904 r. na Stowarzyszenie Niemieckich Robotników Kopalnianych (Verband deutscher Bergarbeiter), w 1905 r. na Stowarzyszenie Robotników Kopalnianych w Niemczech (Verband der Bergarbeiter Deutschlands), aby w końcu, w 1928 r. przyjąć nazwę Stowarzyszenie Pracowników Przemysłu Górniczego Niemiec (Verband der Bergbau-Industriearbeiter Deutschlands). Już w latach 90. XIX w. stowarzyszenie to rozszerzyło swoją działalność na cały niemiecki przemysł wydobywczy. Pod koniec lat 20. XX w. posiadało ono 15 okręgów. Zostało rozwiązane w 1933 r. po dojściu Hitlera do władzy. Kolejnymi przewodniczącymi Stowarzyszenia byli: Hermann Sachse (1902–1919) i Fritz Husemann (1920–1933), zaś jego siedzibą było Bochum.

Autorem projektu dyplomu oraz znajdujących się w nim grafik jest Hermann Kätelhön, niemiecki rysownik realista, rytownik, litograf, rytownik drewna i ceramik pochodzący z Marburga i żyjący w latach 1884–1940. Artysta pobierał nauki w Państwowej Akademii Sztuk Pięknych w Karlsruhe oraz w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. Początkowo zajmował się wytwarzaniem ceramiki, następnie tworzył rysunki, ryciny i drzeworyty krajobrazów wiejskich i ludzi – głównie rolników. Fascynował się śladami, jakie pozostawiła w ludziach ciężka fizyczna praca. Po przeprowadzce do Essen po 1917 r. zaczął pracować nad motywami związanymi z górnictwem. W swoich pracach z okresu lat 20. i 30. XX w. podejmował motyw życia codziennego górników i ich pracy pod ziemią. Był najsłynniejszym „malarzem górniczym” lat 30. XX w. Zmarł w wieku 56 lat w Monachium.


Omawiany dokument został nadany Franzowi Glagla „w uznaniu długoletniego wiernego członkostwa” przez zarząd stowarzyszenia, w imieniu którego podpisał się przewodniczący, Fritz Husemann. Franz Glagla był mieszkańcem Zabrza, wymieniany jest w księgach adresowych z lat: 1910, jako pchacz wózka (na kopalni) zamieszkały w Zaborzu przy Gartenstrasse 14 (ul. Osiedleńcza), w 1929 r. jako pracownik kopalni zamieszkały przy Krugstrasse 6 (ul. W. Bogusławskiego), zaś w księdze z 1938 r. jako inwalida.

Dyplom zawiera cztery karty, został sporządzony na papierze czerpanym. Na pierwszej karcie widoczne jest wytłoczone złotą czcionką logo Verband der Bergbau-Industriearbeiter Deutschlands składające się z pierwszych liter nazwy Związku – VDBID, nad którymi w okręgu wpisanym w sześciobok widnieje pyrlik i żelazko, wszystko zaś w otoku mogącym symbolizować bryłę węgla (?). Druga strona zawiera w górnej części rycinę przedstawiającą dwóch górników pchających pod ziemią wózek z węglem. U góry widnieje napis w kolorze białym na czarnym tle: Verband der Bergbau-Industriearbeiter Deutschlands, pod spodem zaś ozdobną czcionką napis: In Anerkennung langjähriger treuer Mitgliedschaft dem Kameraden Franz Glagla Der Vorstand Fr. Husemann, Zahlstelle: Hindenburg, Eingetreten 14.4.1904. (W uznaniu długoletniego wiernego członkostwa koledze Franzowi Glagla Zarząd). Litera „I” rozpoczynająca zdanie jest większa od pozostałych i w kolorze złotym. Całość otoczona została ramkami: czarną i złotą. U dołu znajduje się podpis rytownika: Kätelhön. Trzecia strona została oddzielona od poprzedniej separatorem z cienkiej bibuły oraz pomarańczowym sznurkiem z dwoma frędzlami u dołu.

 

Widnieje na niej rycina przedstawiająca tłum górników, jednemu z nich rękę ściska dyrektor, za nim widoczny jest inny urzędnik. W tle widoczny jest szyb kopalniany i wieża. U dołu znajduje się napis: „Glück Auf” (Szczęść Boże), oraz podpis rytownika – Herrmann Kätelhön. Na kolejnej stronie znajduje się wiersz Heinricha Kämpchena (górnika i poety robotniczego 1847–1912) zapisany ozdobną czcionką w kolorze czarnym, zaczynający się od słów: „Zur Beherzigung” (Do wzięcia pod uwagę). Całość w czarnej, skórzanej oprawie z wytłoczonym złotymi literami napisem na przedzie: Ehren Urkunde Verband der Bergbau-Industriearbeiter Deutschlands (Dokument Honorowy Stowarzyszenia Pracowników Przemysłu Górniczego Niemiec), oraz z pyrlikiem i żelazkiem wpisanymi w podwójny okrąg.

Anna Kulczyk



Liczba gości na stronie: 4917673
Projekt i wykonanie serwisu agencja red Jungle